Đá obsidian và cách phân biệt với thủy tinh đen

Một chuỗi vòng gắn mác đá núi lửa, đen tuyệt đối, bóng như gương, không một vệt nào khác màu. Người bán coi độ đen đồng nhất là điểm mạnh.

Với obsidian thì đó lại là dấu hiệu ngược. Đen tuyệt đối và đều tăm tắp là đặc trưng của thủy tinh công nghiệp nhuộm, không phải của thủy tinh núi lửa.

Điều oái oăm là cả hai đều là thủy tinh. Khác biệt nằm ở cách chúng nguội đi, và cách nguội để lại dấu vết mà mắt thường đọc được.

OBSIDIAN LÀ THỦY TINH NÚI LỬA, KHÔNG PHẢI KHOÁNG VẬT

Obsidian, ở Việt Nam còn được gọi là hắc diện thạch, hình thành khi dung nham giàu silic phun ra và nguội quá nhanh để các nguyên tử kịp sắp xếp thành mạng tinh thể.

Kết quả là một khối thủy tinh tự nhiên. Nó không có cấu trúc tinh thể, nên về mặt phân loại nó không phải khoáng vật theo nghĩa chặt chẽ.

Điều này giải thích nhiều đặc điểm của nó: không có hướng cát khai, vỡ theo mặt cong, cạnh vỡ cực sắc, và độ cứng chỉ 5 – 5,5 trên thang Mohs.

Cạnh vỡ sắc đến mức obsidian từng được dùng làm dao và mũi tên ở nhiều nền văn hóa cổ. Với người mua hôm nay, điều đó có nghĩa là một món obsidian bị mẻ sẽ có cạnh đủ sắc để gây đứt tay.

BA DẤU HIỆU PHÂN BIỆT VỚI THỦY TINH ĐEN

Mặt gãy hình vỏ sò

Obsidian vỡ theo mặt cong lõm, gợn sóng đồng tâm giống mặt trong của vỏ sò. Đây là dấu hiệu đáng tin nhất và nhìn rõ nhất ở chỗ sứt hoặc chỗ chưa mài của khối thô.

Thủy tinh công nghiệp cũng có thể cho mặt gãy cong, nhưng thường phẳng hơn, ít gợn sóng và ranh giới sắc gọn hơn.

Hình dạng bọt khí

Bọt khí trong obsidian có dạng sợi kéo dài hoặc dạng màng mỏng, phân bố không đều, đôi khi xếp theo hướng dòng chảy của dung nham.

Thủy tinh nung có bọt tròn đều, rải rác ngẫu nhiên và kích thước tương tự nhau. Đây là điểm khác biệt dễ thấy nhất khi soi dưới đèn pin.

Ánh màu ở rìa mỏng

Soi đèn mạnh xuyên qua rìa mỏng hoặc chỗ mài vát của obsidian sẽ thấy ánh nâu, xanh lục hoặc xanh xám rất nhạt. Khối obsidian không bao giờ đen tuyệt đối ở phần mỏng nhất.

Thủy tinh nhuộm đen giữ nguyên màu đen kể cả ở rìa mỏng, vì chất tạo màu phân bố đồng nhất trong toàn khối.

BẢNG SO SÁNH NHANH

Vì độ cứng của hai vật liệu gần nhau, phép thử vạch kính không phân biệt được chúng. Chi tiết về giới hạn của phép thử này nằm ở bài bảng độ cứng Mohs cho đá phong thủy.

CÁC BIẾN THỂ HAY GẶP

• Obsidian bông tuyết. Có các đốm trắng xám tỏa tia, do khoáng vật kết tinh muộn hình thành trong khối thủy tinh.
• Obsidian nâu đỏ. Vệt nâu đỏ đan xen nền đen, màu đến từ ôxít sắt lẫn trong dung nham.
• Obsidian ánh bạc hoặc ánh cầu vồng. Ánh kim mờ hiện lên khi xoay nghiêng, do các bao thể siêu nhỏ nằm song song trong khối.
• Obsidian đen trơn. Loại phổ biến nhất, vẫn có vân dòng chảy rất mờ khi soi kỹ.

Riêng nhóm ánh cầu vồng có một điểm cần lưu ý: hiệu ứng ánh chỉ hiện ở một góc nhìn nhất định. Nếu ánh sáng lấp lánh đều ở mọi góc và ở mọi hạt trên chuỗi, khả năng cao đó là vật liệu nhân tạo.

ĐỘ CỨNG 5 – 5,5 VÀ CÁCH DÙNG PHÙ HỢP

Bụi trong không khí chứa nhiều hạt thạch anh ở độ cứng 7. Mọi vật liệu mềm hơn mức đó đều bị mài mòn dần chỉ bởi sinh hoạt thường ngày.

Obsidian nằm dưới ngưỡng này khá xa, nên bề mặt bóng gương của nó mờ đi tương đối nhanh nếu đeo liên tục.

• Hợp nhất với vật phẩm để bàn, tượng và khối trang trí ít cầm nắm.
• Nếu làm đồ đeo, nên dùng theo dịp thay vì đeo hằng ngày và tháo ra khi làm việc nhà.
• Không xếp chồng obsidian trong ngăn kéo vì cạnh dễ mẻ và mẻ thì rất sắc.
• Cất riêng trong túi vải mềm, tách khỏi nhóm đá từ độ cứng 7 trở lên.
• Lau bằng khăn hơi ẩm, tránh dung dịch tẩy rửa và cồn.

Quy trình làm sạch đầy đủ cho nhóm đá dưới ngưỡng 6 có trong bài bảo quản đá phong thủy đúng cách.

ĐIỀU CẦN NÓI RÕ

Obsidian được nhắc nhiều trong nhóm vật phẩm mang tông đen. Các ý nghĩa gắn với nó thuộc phạm vi biểu tượng văn hóa và tín ngưỡng dân gian.

Không có bằng chứng nào cho thấy vật liệu này tác động đến sức khỏe, tài chính hay công việc theo cách chứng minh được. Điều kiểm chứng được là vẻ ngoài, độ bền ở mức 5 – 5,5 và tính độc bản của từng khối.

Với lời chào hàng gắn obsidian vào việc hóa giải vận hạn kèm mức giá cao bất thường, cách xử lý hợp lý là so giá cùng loại ở vài nơi khác. Các yếu tố thật sự tạo nên giá được liệt kê trong bài giá đá phong thủy phụ thuộc yếu tố nào.

TÓM TẮT NHỮNG ĐIỂM CHÍNH

• Obsidian là thủy tinh núi lửa tự nhiên, không có cấu trúc tinh thể nên không phải khoáng vật theo nghĩa chặt chẽ.
• Mặt gãy hình vỏ sò với gợn sóng đồng tâm là dấu hiệu đáng tin nhất.
• Bọt khí dạng sợi hoặc màng thuộc về obsidian; bọt tròn đều thuộc về thủy tinh nung.
• Rìa mỏng soi đèn mạnh cho ánh nâu hoặc xanh nhạt; đen tuyệt đối là dấu hiệu hàng nhuộm.
• Độ cứng 5 – 5,5 nên hợp làm vật phẩm để bàn hơn là vòng đeo hằng ngày.
• Cạnh vỡ của obsidian rất sắc — không xếp chồng và cất riêng trong túi vải mềm.

Các vật phẩm tông đen và xanh dương hiện có nằm trong nhóm vật phẩm phong thủy mệnh Thủy. Cách tách bạch ba nhóm vật liệu tự nhiên, tổng hợp và giả có trong bài đá tự nhiên và đá nhân tạo khác nhau thế nào.

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP