Nhà ống đô thị: xử lý thiếu sáng và thông gió
Nhà ống mặt tiền hẹp, hai bên áp sát nhà hàng xóm nên thiếu sáng và bí gió. Cách bố trí giếng trời, cửa đối lưu và cây xanh để cải thiện thực tế, không tốn đập phá lớn.
Mặt tiền 4 mét, chiều sâu 18 mét, hai bên áp sát tường nhà hàng xóm. Đây là hình dạng phổ biến nhất ở các khu dân cư đô thị, và cũng là hình dạng khó lấy sáng, khó lấy gió nhất.
Vấn đề của nhà ống không nằm ở hướng nhà theo bát trạch, mà nằm ở hình học: chỉ có hai mặt thoáng ở đầu và cuối nhà, còn lại là tường kín suốt chiều dài.
VÌ SAO NHÀ ỐNG THIẾU SÁNG VÀ THÔNG GIÓ
Không khí và ánh sáng tự nhiên cần có lối vào và lối ra để lưu thông. Nhà ống chỉ có cửa trước và cửa sau, hai vị trí thường cách nhau 15 – 20 mét ở nhà nhiều tầng, khiến phần giữa nhà gần như không nhận được ánh sáng trực tiếp và không có luồng gió đối lưu.
Càng nhiều tầng, vấn đề càng rõ vì các tầng giữa không tiếp xúc trực tiếp với cả mái lẫn nền, trong khi cầu thang bộ thường là khối đặc chiếm diện tích mà không hỗ trợ lấy sáng nếu thiết kế kín.
GIẾNG TRỜI VÀ SÂN TRONG: GIẢI PHÁP HIỆU QUẢ NHẤT
Giếng trời là khoảng thông tầng từ mái xuống các tầng dưới, mang ánh sáng và luồng khí đi thẳng vào giữa nhà — nơi xa hai mặt thoáng nhất.
| Vị trí giếng trời | Kích thước tham khảo | Hiệu quả chính |
|---|---|---|
| Giữa nhà, cạnh cầu thang | Rộng 1 – 1,5 m theo chiều ngang nhà | Lấy sáng cho khu vực giữa, hỗ trợ thoát khí nóng lên cao |
| Sau bếp, trước khu vệ sinh | Rộng 0,8 – 1,2 m | Thoát mùi và hơi ẩm, giảm ẩm mốc lâu dài |
| Sân trong nhỏ tầng trệt | Diện tích tối thiểu 2 – 3 m2 | Tạo khoảng đệm ánh sáng cho phòng khách và bếp |
Giếng trời cần có mái che hoặc lam chắn để tránh mưa hắt trực tiếp xuống các tầng dưới, đồng thời nên có lưới chắn côn trùng ở miệng giếng.
Sân trong kết hợp cây xanh
Nếu diện tích cho phép, một khoảng sân trong nhỏ ở giữa nhà vừa lấy sáng vừa là nơi đặt chậu cây, tạo điểm nghỉ mắt giữa không gian dài và hẹp của nhà ống.
BỐ TRÍ CỬA VÀ Ô THOÁNG ĐỂ TẠO ĐỐI LƯU
Nguyên tắc đối lưu cơ bản: khí nóng bốc lên và thoát ra ở vị trí cao, khí mát vào từ vị trí thấp hơn. Nhà ống cần ít nhất hai điểm mở ở hai độ cao khác nhau để tạo được vòng lưu thông thay vì không khí tù đọng.
- Cửa sổ cao gần trần ở khu vực cầu thang. Hỗ trợ khí nóng tầng trên thoát ra ngoài, nhất là ở tầng áp mái.
- Ô thoáng thấp ở tầng trệt. Kết hợp với cửa sổ cao tạo đường đi cho luồng khí mát.
- Cửa sổ hai bên hông nếu còn khoảng lùi. Với nhà có khoảng lùi vài chục centimet so với tường nhà hàng xóm, một hàng cửa lấy sáng nhỏ vẫn cải thiện đáng kể.
Chi tiết cách bố trí ô thoáng và cầu thang trong nhà nhiều tầng có ở bài phong thủy cầu thang và hành lang.
Cửa chính và cửa hậu nên lệch trục
Đặt cửa chính và cửa hậu lệch nhau một chút thay vì thẳng hàng tuyệt đối giúp luồng khí không đi xuyên thẳng quá nhanh, đồng thời tạo thêm góc riêng tư cho khu vực giữa nhà. Nguyên tắc bố trí cửa chính chi tiết hơn ở bài hướng cửa chính và lối vào.
PHÂN CHIA KHÔNG GIAN THEO CHIỀU SÂU NHÀ
Vì ánh sáng giảm dần từ hai đầu nhà vào giữa, cách bố trí công năng hợp lý là đặt các phòng cần nhiều ánh sáng tự nhiên ở gần mặt tiền và mặt hậu.
| Vị trí theo chiều sâu | Công năng phù hợp | Lý do |
|---|---|---|
| Gần mặt tiền | Phòng khách, phòng làm việc | Nhận ánh sáng và tầm nhìn ra đường trực tiếp |
| Khu vực giữa, cạnh giếng trời | Cầu thang, bếp, phòng ăn | Được bù sáng và thoáng khí nhờ giếng trời |
| Gần mặt hậu | Sân phơi, kho, khu giặt phơi | Ít cần ánh sáng liên tục, chịu được điều kiện thoáng hạn chế hơn |
CÂY XANH VÀ VẬT LIỆU HỖ TRỢ ÁNH SÁNG
Ở khu vực thiếu nắng trực tiếp, nên ưu tiên cây chịu bóng bán phần thay vì cây cần nắng gắt để tránh cây còi cọc sau vài tuần. Gợi ý chọn loại phù hợp có ở bài ý nghĩa cây kim tiền và cây cảnh trong nhà.
Tường và trần sơn màu sáng, gương đặt đối diện cửa sổ hoặc giếng trời giúp phản chiếu thêm ánh sáng vào khu vực giữa nhà mà không cần đục thêm cửa mới. Nếu nhà ống có sân thượng, phần bố trí cây xanh và chống thấm riêng cho khu vực này được nêu ở bài ban công và sân thượng: cây xanh và bố cục.
NHỮNG SAI LẦM THƯỜNG GẶP
- Làm giếng trời quá nhỏ. Dưới 0,6 m theo một chiều thường không đủ lấy sáng hiệu quả cho các tầng dưới.
- Bịt kín giếng trời sau một thời gian vì sợ mưa hắt. Giải pháp đúng là làm mái che di động hoặc lam nghiêng, không phải bịt hẳn.
- Xây tường đặc hết chiều dài nhà mà không chừa ô thoáng nào ở giữa. Khiến khu vực giữa gần như không có luồng khí lưu thông.
- Chất đồ kín lối đi gần giếng trời. Làm giảm hiệu quả lấy sáng và cản luồng khí đối lưu.
ĐIỀU CẦN NÓI RÕ
Giếng trời, ô thoáng và hướng cửa đối lưu là giải pháp vật lý, hiệu quả đo được bằng độ sáng và nhiệt độ phòng thực tế. Đây là phần nên ưu tiên đầu tư trước.
Phần liên quan đến hướng nhà theo bát trạch hay vật phẩm phong thủy là lớp tham khảo văn hóa thêm vào sau, không thay thế được giải pháp kiến trúc cho vấn đề thiếu sáng và bí gió của nhà ống.
TÓM TẮT NHỮNG ĐIỂM CHÍNH
- Nhà ống thiếu sáng và gió do chỉ có hai mặt thoáng ở đầu và cuối nhà.
- Giếng trời rộng 1 – 1,5 m đặt giữa nhà là giải pháp hiệu quả nhất cho cả ánh sáng lẫn thông gió.
- Cần ít nhất hai điểm mở ở hai độ cao khác nhau để tạo vòng đối lưu khí.
- Bố trí công năng theo chiều sâu: phòng cần sáng ở hai đầu, khu vực ít cần sáng ở giữa hoặc cuối nhà.
- Cây chịu bóng bán phần và gương phản chiếu hỗ trợ thêm cho khu vực thiếu nắng trực tiếp.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Nhà ống không làm được giếng trời thì còn cách nào khác không?
Có thể dùng gạch kính hoặc tấm lấy sáng ở một phần mái, kết hợp sơn tường trần màu sáng và đặt gương phản chiếu đối diện nguồn sáng có sẵn. Hiệu quả không bằng giếng trời hoàn chỉnh nhưng vẫn cải thiện được đáng kể so với không xử lý gì.
Giếng trời có cần che mưa không?
Cần. Giếng trời không mái che dễ hắt mưa xuống các tầng dưới, đặc biệt vào mùa mưa nhiều gió tạt. Nên dùng mái che cố định có khe thoát khí hoặc mái di động, kết hợp lưới chắn côn trùng ở miệng giếng.
Nhà ống hướng xấu theo bát trạch có khắc phục được bằng giếng trời không?
Giếng trời không thay đổi được hướng nhà theo bát trạch vì đây là hai vấn đề khác nhau. Tuy nhiên phần lớn cảm giác bí bách, tối tăm mà người ta hay gán cho hướng xấu thực chất đến từ thiếu sáng và thiếu gió, và đây là phần giếng trời giải quyết trực tiếp được.
Nên đặt cây gì ở khu vực giếng trời thiếu nắng trực tiếp?
Ưu tiên cây chịu bóng bán phần như trầu bà, lưỡi hổ hoặc kim tiền, vì các loại này vẫn phát triển tốt với ánh sáng gián tiếp từ giếng trời. Cây cần nắng gắt trực tiếp thường còi cọc và rụng lá nếu đặt ở vị trí này.
Hứa Anh Thuật
Ngũ hành, mệnh tuổi, hướng nhà và cách chọn vật phẩm phù hợp với không gian sống.
Xem hồ sơ và chuyên môn
Để lại bình luận
Thông tin liên hệ chỉ dùng để phản hồi, không hiển thị công khai.