Các loại mứt Tết truyền thống và cách chọn
Điểm mặt các loại mứt Tết quen thuộc, cách nhận biết mứt để lâu hoặc bảo quản kém, cách giữ khay mứt qua nhiều ngày và lưu ý về lượng đường.
Khay mứt là món bị bỏ quên nhanh nhất trong nhà sau mùng 3. Nắp mở, khách đến bốc một miếng, rồi khay nằm đó đến hết tháng Giêng.
Phần lớn trường hợp mứt hỏng không phải do mua nhầm hàng kém, mà do cách để sau khi mở. Đây là chỗ bài viết này tập trung nhiều nhất.
Bên cạnh đó là phần chọn mua: mứt nào hợp với khay tiếp khách, dấu hiệu nào cho thấy mẻ mứt đã để lâu, và ai nên hạn chế.
NHỮNG LOẠI MỨT QUEN THUỘC NHẤT
Mứt Tết chia thành ba nhóm theo kết cấu, và mỗi nhóm có cách hỏng khác nhau.
| Nhóm | Loại tiêu biểu | Đặc điểm | Kiểu hỏng thường gặp |
|---|---|---|---|
| Mứt khô, áo đường | Mứt dừa, mứt bí, mứt khoai lang, mứt gừng | Bề mặt phủ lớp đường trắng, cắn giòn hoặc dai nhẹ | Chảy nước, dính tay, lớp đường tan mất |
| Mứt dẻo | Mứt me, mứt mận, mứt hồng, mứt quất | Mềm, ẩm, vị chua ngọt rõ | Mốc ở góc khay, đổi màu sẫm, chảy nước |
| Mứt hạt và mứt lát mỏng | Mứt sen, mứt hạt điều, mứt cà rốt, mứt đu đủ | Kết cấu chắc, giữ dáng tốt | Ỉu, mất giòn, có mùi dầu ôi ở nhóm hạt |
Ba loại được mua nhiều nhất là mứt dừa, mứt gừng và mứt sen. Mứt gừng thường được chọn vì vị cay ấm hợp với trà nóng, mứt sen vì hình thức trang trọng khi bày khay.
Mứt nào hợp khay tiếp khách
Khay mứt tiếp khách nên có ít nhất một món chua để cân vị, vì ăn liên tục ba bốn món ngọt sẽ ngán rất nhanh.
Bộ phối hay dùng là một món cay ấm như mứt gừng, một món chua như mứt quất hoặc mứt me, một món giòn như mứt dừa hoặc mứt bí, thêm hạt như hạt dưa hoặc hạt điều.
Nếu khay dùng để tiếp khách kèm trà, cách chọn trà đi kèm có trong bài chọn trà tiếp khách ngày Tết.
NHẬN BIẾT MỨT ĐỂ LÂU HOẶC BẢO QUẢN KÉM
Đây là phần đáng chú ý nhất, vì mứt là món để mở trong nhiều ngày và thường không có ai theo dõi.
- Chảy nước, dính tay. Đường đã hút ẩm. Miếng mứt mềm nhũn, dính vào nhau thành mảng.
- Mốc. Đốm trắng xanh, xám hoặc đen, hay xuất hiện trước ở mứt dẻo và ở góc khay ít được lấy.
- Đổi màu. Mứt dừa ngả vàng đục, mứt quất sẫm lại, mứt gừng chuyển nâu — dấu hiệu để lâu hoặc bị nhiệt.
- Mùi lạ. Mùi chua, mùi lên men, hoặc mùi dầu ôi ở nhóm hạt.
- Màu quá rực. Mứt có màu sáng bất thường so với nguyên liệu gốc thì nên hỏi rõ nguồn gốc trước khi mua.
Với mứt đã mốc, cách xử lý an toàn là bỏ cả phần trong khay chứ không nhặt riêng miếng mốc. Mứt nằm sát nhau và cùng chung một môi trường ẩm.
Mua mứt cân hay mứt đóng gói
Mứt đóng gói có hạn sử dụng, thành phần và tên cơ sở sản xuất in trên bao bì. Đây là ưu thế rõ ràng khi mua làm quà biếu.
Mứt cân bán theo khay ở chợ thường tươi hơn nhưng khó truy nguồn và đã tiếp xúc không khí lâu. Nếu mua loại này, nên mua lượng vừa đủ dùng trong vài ngày.
Khi mua làm quà, các bộ trong nhóm quà Tết trà và bánh có sẵn phần đóng hộp, thuận cho việc biếu hơn là gói mứt cân.
GIỮ KHAY MỨT QUA NHIỀU NGÀY
- Không đổ hết vào khay. Chỉ bày lượng dùng trong ngày, phần còn lại giữ trong túi hoặc hũ kín.
- Đậy nắp khay khi không tiếp khách. Không khí ẩm là nguyên nhân chính khiến mứt chảy nước.
- Đặt xa bếp và xa nắng. Nhiệt độ cao đẩy nhanh cả việc chảy nước lẫn đổi màu.
- Dùng kẹp hoặc muỗng. Tay ẩm chạm vào cả khay làm mứt hỏng nhanh hơn nhiều.
- Tách riêng mứt dẻo. Không để chung ngăn với mứt khô vì độ ẩm truyền qua nhau.
Với các món khác trong bếp ngày Tết, nguyên tắc chung nằm ở bài bảo quản thực phẩm ngày Tết an toàn.
LƯU Ý VỀ LƯỢNG ĐƯỜNG
Mứt về bản chất là nguyên liệu được ngào với đường để bảo quản. Lượng đường trong mứt vì thế cao, đây là đặc điểm của phương pháp chế biến chứ không phải lỗi của sản phẩm.
Người đang kiểm soát đường huyết, người có bệnh tiểu đường hoặc đang theo chế độ ăn do bác sĩ chỉ định nên hỏi ý kiến nhân viên y tế về lượng phù hợp thay vì tự áng chừng.
Với khay tiếp khách trong gia đình có người cần hạn chế đường, cách nhiều nhà làm là bày thêm hạt rang không đường, trái cây sấy không thêm đường hoặc các loại hạt khô.
Bài viết này không thay thế tư vấn y tế. Mọi thay đổi chế độ ăn liên quan đến bệnh lý nên được trao đổi với nhân viên y tế.
ĐIỀU CẦN NÓI RÕ
Không có loại mứt nào bắt buộc phải có trong khay. Danh sách trong bài là những loại được mua nhiều nhất, không phải chuẩn mực.
Nhiều gia đình hiện nay bỏ hẳn khay mứt và thay bằng hạt, trái cây sấy hoặc bánh quy. Đây là thay đổi theo khẩu vị, không phải mất nếp.
Khi chọn mua, thứ kiểm chứng được là hạn sử dụng, thành phần ghi trên nhãn, mùi và kết cấu khi mở gói. Những thứ này đáng tin hơn lời quảng cáo về công dụng.
TÓM TẮT NHỮNG ĐIỂM CHÍNH
- Ba nhóm mứt: mứt khô áo đường, mứt dẻo, mứt hạt và mứt lát mỏng, mỗi nhóm hỏng theo cách khác nhau.
- Dấu hiệu cần loại bỏ: chảy nước, mốc, đổi màu, mùi chua hoặc mùi dầu ôi.
- Mứt đã mốc thì bỏ cả phần trong khay, không nhặt riêng miếng mốc.
- Chỉ bày lượng dùng trong ngày, đậy nắp khi không tiếp khách, dùng kẹp thay vì bốc tay.
- Không để chung mứt dẻo với mứt khô vì độ ẩm truyền qua nhau.
- Mứt có lượng đường cao. Người cần kiểm soát đường huyết nên hỏi ý kiến nhân viên y tế thay vì tự áng chừng.
CÂU HỎI THƯỜNG GẶP
Mứt bị chảy nước có còn ăn được không?
Chảy nước là dấu hiệu lớp đường đã hút ẩm, môi trường trở nên thuận lợi cho nấm mốc phát triển. Nếu chỉ hơi dính và chưa có mùi lạ, nhiều gia đình vẫn dùng nốt trong ngày. Nhưng khi đã có mùi chua, có đốm mốc hoặc mứt dính thành mảng nhũn thì nên bỏ. Nghi ngờ thì bỏ, đừng tiếc.
Thấy vài miếng mốc thì có nhặt bỏ rồi ăn phần còn lại được không?
Không nên. Mứt trong khay nằm sát nhau và cùng chung một môi trường ẩm, nên khi đã xuất hiện mốc nhìn thấy được thì phần xung quanh cũng đã ở điều kiện tương tự. Cách an toàn là bỏ cả phần trong khay và rửa sạch khay trước khi bày mẻ mới.
Mứt tự làm để được lâu hơn mứt mua sẵn không?
Không nhất thiết. Thời gian giữ được phụ thuộc vào độ khô của nguyên liệu, lượng đường, mức độ kín của bao bì và nhiệt độ nơi cất. Mứt tự làm thường ít đường hơn và không có bao bì hút chân không, nên nhiều trường hợp lại nhanh chảy nước hơn. Cách chắc chắn là làm lượng nhỏ, cất hũ kín và dùng sớm.
Người tiểu đường có ăn mứt Tết được không?
Mứt có lượng đường cao vì đường chính là chất bảo quản trong phương pháp chế biến này. Người có bệnh tiểu đường hoặc đang kiểm soát đường huyết nên trao đổi với nhân viên y tế về lượng phù hợp với tình trạng của mình, thay vì tự ước lượng. Bài viết này không thay thế tư vấn y tế.
Nên mua mứt đóng gói hay mứt cân ngoài chợ?
Mứt đóng gói có hạn sử dụng, thành phần và tên cơ sở sản xuất trên nhãn, nên phù hợp khi mua làm quà biếu hoặc để dành. Mứt cân thường tươi hơn nhưng khó truy nguồn và đã tiếp xúc không khí lâu, hợp khi mua lượng nhỏ dùng trong vài ngày. Hai loại phục vụ hai nhu cầu khác nhau.
Lê Minh Quân
Phong tục thờ cúng, chuẩn bị lễ Tết, chọn đồ thờ và chăm sóc không gian thờ tự trong gia đình.
Xem hồ sơ và chuyên môn
Để lại bình luận
Thông tin liên hệ chỉ dùng để phản hồi, không hiển thị công khai.